بگيريم ، بايد جمله * ( « مَقامُ إِبْراهِيمَ » ) * را بدل بگيريم از * ( « آياتٌ بَيِّناتٌ » ) * و آن دو جمله بعد را استينافى بدانيم ، كه بر دو بدل حذف شده دلالت كند ، و تقدير آيه : « فيه آيات بينات مقام ابراهيم و آمن للداخل و حج للمستطيع » باشد . و جاى هيچ شكى نيست كه هر يك از اين امور آيت روشنى است كه با وقوع خود بر خداى تعالى دلالت مىكند و مقام خداى تعالى را به ياد مىآورد ، چون معناى كلمه « آيت » چيزى جز علامت و راهنما به چيز ديگر ، نيست . حال به هر نحو كه دلالت بكند ، چه به وجود خودش و چه به آثارش ، و كدام علامتى بهتر و روشنتر از مقام ابراهيم است كه اهل دنيا را به سوى خدا جلب نموده و به عظمت مقام او راهنمايى كند ؟ و كدام بنائى چون كعبه كه واردين خود را در دامن امن و امان خود مىپذيرد ، آيت و علامت او است ؟ و چه مناسك و مراسم و عبادتى كه ميليونها نفر را در يك جا جمع نموده و همه ساله صحنه بندگى انسانها را به نمايش مىگذارد و با گذشت زمان كهنه نمىشود ، بهتر از اين مناسك علامت و آيت او است ؟ . شايد بعضى خيال كنند كه آيت و علامت خدا بايد چيزى خارق العاده و بر هم زننده سنت طبيعت باشد و اين صحيح نيست ، چون نه لفظ آيه و مفهومش ، آيت را منحصر در معجزه كرده ، و نه قرآن كريم اين كلمه را منحصرا در معجزه استعمال نموده ، معجزه خارق العاده يكى از مصاديق آيت است ، نه معناى آيت . به شهادت اينكه در آيه « ما نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِها . . . » « 1 » ، آيت را در معناى وسيعى استعمال كرده كه حتى بطور قطع احكام منسوخه در شريعتهاى سابق را نيز شامل مىشود . و در آيه : « أتَبْنُونَ بِكُلِّ رِيعٍ آيَةً تَعْبَثُونَ » « 2 » آن را در معناى علامت استعمال كرده ، و همچنين آياتى ديگر از قرآن كريم كه در آنها كلمه « آيت » در غير مورد معجزه استعمال شده است . بنا بر اين اشكالى كه متوجه بعضى از مفسرين است از اينجا روشن مىشود ، چون او گفته : مقام ابراهيم امرى خارق العاده است و مىتوان آيتش خواند . و اما امنيت خانه خدا و وجوب حج ، چون از مقوله معجزه نيست ، و در نتيجه آيت نيستند ، بايد بگوئيم براى غرضى ديگر ذكر شده‌اند ، نه براى بيان لفظ آيت . همچنين مفسرينى ديگر اصرار ورزيده‌اند ، بر اينكه مراد از * ( « آياتٌ بَيِّناتٌ » ) * امورى ديگر

--> ( 1 ) هر چه از آيات قرآن را نسخ كنيم يا حكم آن را متروك سازيم . . . « سوره بقره ، آيه 106 » . ( 2 ) چرا در هر مكان مرتفعى ، به بيهوده ، نشانى بنا مىكنيد . « سوره شعرا ، آيه 128 » .